ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Το δημοτικό τραγούδι ως λογοτεχνικό είδος αντλεί το υλικό του από την προφορική λογοτεχνική παράδοση, αυτήν που αναπτύχθηκε στον ευρύτερο γεωπολιτικό χώρο των Βαλκανίων και συνδέεται με όψεις της κοινωνικής δραστηριότητας εκείνης της εποχής ή -στην περίπτωση των επικών Κλέφτικων- με την πρακτική της κοινωνικής αντίδρασης, ατομικής ή συλλογικής, στον εκάστοτε εξουσιαστικό φορέα.

Κατόπιν συνδέθηκε στενά με την πρακτική της εθνογένεσης, υπό την επίδραση της ρομαντικής ιδεολογίας του volksgeist.

Καθοριστικό παράγοντα για τη διαμόρφωση του χαρακτήρα της προφορικής λογοτεχνίας αποτελεί η σύνδεσή της με προγενέστερα είδη.

Η συνεχής αναδημιουργία και μετάλλαξη αποκαλύπτεται κυρίως με όσα απορρόφησε το συγκεκριμένο είδος κατά την πορεία του μέσα στον χρόνο.

Η αφομοίωση ξένων στοιχείων σχετίζεται με διαφορετικούς τρόπους ζωής, σύμφωνα με τους οποίους νέα γεγονότα καθορίζουν και επιβάλλουν τις διαδικασίες επιλογής των απορροφούμενων στοιχείων.
Ωστόσο, αυτή η διαδικασία εκσυγχρονισμού είχε ως αποτέλεσμα τον βαθμιαίο εκτοπισμό αυθεντικών παραδοσιακών στοιχείων.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Τώρα που στήσαν το χορό

Τώρα που στήσαν το χορό Τώρα που στή Μαρία μου, τώρα που στήσαν το χορό, τώρα που στήσαν το χορό, να ‘μαν κι εγώ να τραγουδώ. Να ‘μαν κι...

Κάλαντα Χριστουγέννων Μακεδονίας (Χριστούγεννα Πρωτούγεννα)

Κάλαντα Χριστουγέννων Μακεδονίας ( Χριστούγεννα Πρωτούγεννα ) Χριστούγεννα, Πρωτούγιννα, τώρα Χριστός γιννιέτι γιννιέτι κι βαφτίζιτι στους ουρανούς απάνου όλοι οι αγγέλοι χαίρουντι κι όλοι δοξολογιούντι κι τα δαιμόνια...

Η αγάπη μου παντρεύεται

Η αγάπη μου παντρεύεται Η αγάπη μου παντρε- λέει παντρεύεται και παίρνει τον εχθρό μου δεν το 'χω πως παντρεύεται Άιντε δεν το 'χω πως παντρε- λέει παντρεύεται και...

ΘΡΑΚΗ

Σεις ψηλές, λιγνές κοπέλες

Σεις ψηλές, λιγνές κοπέλες Σεις ψηλές, λιγνές κοπέλες Σεις ψηλές, λιγνές κοπέλες στο χορό ν’αραδιαστείτε Στο χορό αραδιαστείτε και να βεργολιγιστείτε Να διαβώ να σεργιανίσω από το χορό...

Λευτέρη μ’, τα’ άρματά σου

Λευτέρη μ', τα' άρματά σου -Λευτέρη μ', τα' άρματά σου τα δώκανε φωτιά τα κάνανε καμπάνες μέσ' την Αγιά-Σοφιά. -Τί να σου πω, νινέ μου, τί να...

Λεν, ήρθι , Μάης

Λεν, ήρθι , Μάης Λεν, ήρθι , Μάης κι Άνοιξη, λεν, ανθίζουν τα τριαντάφυλλα, ανθίζουν τα τριαντάφυλλα, τα μοσχομυρισμένα. Λεν, άσπρο τριαντάφυλλο φορώ κι θέλου να του βάψου. Κι' αν θα...

ΚΡΗΤΗ

Όταν μου λέει σ’ αγαπώ

Όταν μου λέει σ' αγαπώ Βρίχνομαι στην εντατική και απ' άλλους έμαθέ το κι έκατσε και ξεφάντωσε κοντό και χάρηκέ το. Βρέχει αστράφτει και βροντά, χαλάζι, καταιγίδες μόνο άμα 'ρθει στη...

Μια χωριανή μου πέρδικα

Μια χωριανή μου πέρδικα "Μια χωριανή μου πέρδικα του κήπου μου τση βιόλες, άλλες τσιμπά κι άλλες μαδεί κι εξέρανέ τση όλες". -Να τη χαλάσεις τη φωλιά, την πέρδικα να...

Ερωτόκριτος (Ρίζες)

Ερωτόκριτος (Ρίζες) Τσι περαζόμενους καιρούς που οι Έλληνες ορίζα κι οπού δεν είχ' η πίστη τως θεμέλιο μηδέ ρίζα, τότε μια αγάπη μπιστική στον κόσμο εφανερώθη κι εγράφτη...

ΑΓΑΠΗΜΕΝΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

ΠΟΝΤΟΣ

Η νύφε και η πεθερά

H νύφε και η πεθερά Να ’ίνουσουν, να ’ίνουσουν, να ’ίνουσουν κατακλυσμός κι εχάσαν οι γραιάδες Εκείσαν κι εκοιμούσανε άφογα οι νυφάδες Είνας νύφε έναν ημέραν ’Μώ τη σ̌κύλ’ τη θαγατέραν! Ταβίζ’...

Απ’ αδά σ’ εσέτερα

Απ' αδά σ' εσέτερα Απ' αδά σ' εσέτερα ξαν πουλί μ' μακρά πα 'κι εν μήλον να σύρω έρται και κυδών παραδιαβαίν' ~ αχ πουλί μ'...

Η πίτα

Η πίτα Η πίτα εβρουχνίασεν ο πετεινόν εσάπεν τεμέτερον ο Γιωρίκας κάθκαν ημέραν χάται. Η πίτα, η πίτα το αλυκόν η πίτα εγώ απ’ ατό πως έφαγα και εκάγα ασή δίψα κανείς νερό...

ΕΠΤΑΝΗΣΑ

Μηλιά – Λευκάδα

Μηλιά - Λευκάδα μηλιά μ' που σε στον εγκρεμό τα μήλα φορτωμένη, μηλιά μ' γιέ μ' τα μή-, μηλίτσα μου, γιέ μ' τα μήλα σου ριμπεύομαι * τα μήλα...

Γυρίζω στα όρη

Γυρίζω στα όρη Γυρίζω, γυρίζω, στα όρη, στα δάση, να ιδώ μην περάσει, η νέα π΄αγαπώ, ματαίως γυρίζω, γιατί δεν περνάει, η νέα π΄αγαπάει, η δόλια μου η...

Μέρμηγκας

Μέρμηγκας Πού πας καημένε Μέρμηγκα, καλέ μέρμηγκα, βρε που πας, βρε που πας κατακαημένε, με τ' αλέ - με τ' αλέτρι φορτωμένε. Μα εγώ έχω αμπέλια στη Βλαχιά,...

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

Η Μαριωρή παντρεύεται (Ο Τριτσιμπίδας)

Η Μαριωρή παντρεύεται (Ο Τριτσιμπίδας) Βγήκα ψηλά στα διάσελα κι αγνάντιο στη Μπαρμπάσαινα. Στης Μπαρμπάσαινας τον κάμπο Τριτσιμπίδας κάνει γάμο. Η Μαριωρή παντρεύεται κι ούλος ο κόσμος χαίρεται. Με το γιο...

Είχα ένα περιβολάκι

Είχα ένα περιβολάκι Είχα ένα περιβολάκι, έμμορφο και μικρουλάκι. Είχε γύρω γύρω αφάνες και στη μέση ματζουράνες. Είχε μια μηλιά στη μέση, που απ' τα μήλα πάει να πέσει Πάει κι...

Έλα ύπνε κοίμησέ το

Έλα ύπνε κοίμησέ το Έλα ύπνε κοίμησέ το και γλυκά νανούρισέ το, έλα ύπνε από τη Χιό κι αποκοίμα μου το γιο. Έλα ύπνε κοίμησέ το και γλυκά νανούρισέ το, έλα...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ

Τιζ

0
Τιζ Κρούει οπίς τ' αρνόπο μου άμον ντο παρακαλώ 'κι επορώ να φέρ' ατέν ση στράταν ντο θέλω εγώ Εθαρρώ επάτεσα τη μαϊσίτσας το τραπέζ' ξάι το χάλι μ' 'κι τερεί και...

Το όνερον

0
Το όνερον Απόψ' είδα έναν όνερον μανίτσα μ' εχπαράγα σον ουρανόν επέτανα σα λίβια εταράγα Είδα πως έρθαν εμπροστά μ' τεσσάρ' νομάτ' άγγελοι είνας εκράτνεν το ψυόπο μ' και άλλος το μακέλλι Άλλος...

Το Τσιαμπασίν

0
Το Τσιαμπασίν Εκάεν και το Τσιαμπασίν κιεπέμναν τα τουβάρε γιάρ γιάρ αμάν κιεπέμναν τα τουβάρε ωχ ωχ αμάν. Κι ερούξαν σο γουρτάρεμαν τ'Όρτους τα παλικάρε γιάρ γιάρ αμάν κι ερούξαν...

Τρυγώνα

0
Τρυγώνα Ακεί πέρα σ' ορμανόπον η τρυγώνα η κορώνα έστεκεν και εποίνε ξύλα η τρυγώνα η κορώνα. Ο άντρας ατσ' έτον μυξέας η τρυγώνα η κορώνα τα ξύλα τσ' έταν οξέας η...

ΟΛΕΣ ΟΙ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

Το τέρτιν της καρτούλλας μου

Το τέρτιν της καρτούλλας μου Το τέρτιν της καρτούλλας μου δκυο μύλοι εν τ’ αλέθουν μήτε οι στράτες το χωρούν μ' οι ποταμοί που τρέχουν. Καράβι στο λιμνιώνα τυλίει τα...

Γιωργίτσα

Γιωργίτσα Εγώ 'λεγα να σ' αγαπώ Γιωργίτσα μου κανείς να μην το ξέρει τώρα το μάθανε οι δικοί Γιωργίτσα μου το μάθανε κι οι ξένοι Έλα Γιούλα Γιούλα έλα...

Κόρη πούλαγε κρασί

Κόρη πούλαγε κρασί Κόρη πούλαγε κρασί με το φεγγάρι από βραδύς Με το φεγγάρι από βραδύς το πρωί με ξημέρωμα Πέρασε νέος πέρασε και κρασί ζήτησε να πιει Παλικάρι μελαχρινό το κρασί...

Τραγούδι του γάμου

Τραγούδι του γάμου Πρόβαλε μάνα του γαμπρού και πεθερά της νύφης να ιδείς τον όμορφο σου γιο μια κόρη σου τη φέρνει. Βαστά κερί και φέγγει του ποτήρια τον κερνάει κι...

Καίγομαι και σιγολιώνω

Καίγομαι και σιγολιώνω Καίγομαι και σιγολιώνω και για σένα μαραζώνω αχ, τι καημός Μίλησέ μου μίλησέ μου δυο λογάκια χάρισέ μου αχ, ο φτωχός Σ' αγαπώ σ' αγαπώ ως κανένας άλλος στην καρδιά...

Κορτσόπον λάλ’ με

Κορτσόπον λάλ' με Κορτσόπον ανημέρωτον κορτσόπον λαλ' με Κορτσόπον ανημέρωτον κορτσόπον λαλ' με Πότε θα ημερούσαι λαλ' με κι ας λαλώ σε Πότε θα ημερούσαι λαλ' με κι...

Αυτά τα μάτια

Αυτά τα μάτια Αυτά τα μάτια τα γλυκά, για πες μου που τα βρήκες, τα είχες, για τα αγόρασες, για δανεικά τα πήρες. Για μαύρα μάτια χάνομαι,...

Πυργούσικος τραγουδιστός

Πυργούσικος τραγουδιστός Για λόγου σου, για λόγου σου, φιλώ και τους γειτόνους σου. Για λόγους σου, και γι' άλλη μια βαστώ μαχαίρι στην καρδιά. Βρ'έλα να πάμε μάτια μου, βρε...

Ερωτόκριτος (Θρήνος)

Ερωτόκριτος (Θρήνος) Ρωτόκριτε, ίντα θέλω μπλιό τη ζήση να μακραίνω, ποια ολπίδα μπλιό μου 'πόμεινε και θέλω ν' ανιμένω; Δίχως σου πώς είν' μπορετό στον κόσμο μπλιό...

Τίνος να πω τον πόνο μου

Τίνος να πω τον πόνο μου Τίνος να πω τον πόνο μου να μην αναστενάξει η πέτρα η αμίλητη κι εκείνη θε να κλάψει. Ο ήλιος εβασίλεψε κι η γης...