ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Το δημοτικό τραγούδι ως λογοτεχνικό είδος αντλεί το υλικό του από την προφορική λογοτεχνική παράδοση, αυτήν που αναπτύχθηκε στον ευρύτερο γεωπολιτικό χώρο των Βαλκανίων και συνδέεται με όψεις της κοινωνικής δραστηριότητας εκείνης της εποχής ή -στην περίπτωση των επικών Κλέφτικων- με την πρακτική της κοινωνικής αντίδρασης, ατομικής ή συλλογικής, στον εκάστοτε εξουσιαστικό φορέα.

Κατόπιν συνδέθηκε στενά με την πρακτική της εθνογένεσης, υπό την επίδραση της ρομαντικής ιδεολογίας του volksgeist.

Καθοριστικό παράγοντα για τη διαμόρφωση του χαρακτήρα της προφορικής λογοτεχνίας αποτελεί η σύνδεσή της με προγενέστερα είδη.

Η συνεχής αναδημιουργία και μετάλλαξη αποκαλύπτεται κυρίως με όσα απορρόφησε το συγκεκριμένο είδος κατά την πορεία του μέσα στον χρόνο.

Η αφομοίωση ξένων στοιχείων σχετίζεται με διαφορετικούς τρόπους ζωής, σύμφωνα με τους οποίους νέα γεγονότα καθορίζουν και επιβάλλουν τις διαδικασίες επιλογής των απορροφούμενων στοιχείων.
Ωστόσο, αυτή η διαδικασία εκσυγχρονισμού είχε ως αποτέλεσμα τον βαθμιαίο εκτοπισμό αυθεντικών παραδοσιακών στοιχείων.

ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Βαριά είναι τα ξένα

Βαριά είναι τα ξένα Βαριά είναι τα ξένα καλέ, δεν τα 'χω μαθημένα, βαριά είναι τα ξένα καλέ, δεν τα 'χω μαθημένα. βαριά κι ασίγιαστα, αμάν-αμάν, βαριά κι ασίγιαστα. Αχ, τί...

Έβγα μάνα μου

Έβγα μάνα μου Έβγα μάνα μου να δεις το ήλιο κι αν εβράδιασε πες μου να φύγω. Σήμερα εδώ, αύριο στα ξένα, στα αντραδέλφια μου τ`αγαπημένα.

Ένα μήλο κόκκινο

Ένα μήλο κόκκινο Ένα μήλο κόκκινο σε τούτο το τραπέζι πέφτει ο άνθος πέφτει ο μόσχος και μοσχοβολάει ο τόπος. Γύρισε βρε Δέσποινα φίλα τη γείτονά σου τη Γιώτα που 'χεις...

ΘΡΑΚΗ

Όλο τον κόσμο γύρισα

Όλο τον κόσμο γύρισα Όλο τον κόσμο γύρισα, καλέ, να βρω γλυκό σταφύλι δε βρήκα πιο γλυκύτερο, καλέ, απ' τα δικά σου χείλη. Αχ, την καρδιά μου...

Σαράντα μέρες σαράντα νύχτες

Σαράντα μέρες σαράντα νύχτες Σαράντα μέρες σαράντα νύχτες Κι η Παναγιά μας κοιλοπονούσι Κοιλοπονούσι παρακαλούσι τους Αποστόλους,τους Αρχαγγέλους Κι οι Αποστόλοι μαμές γυρεύουν κι οι Αρχάγγελοι για μύρου τρέχουν Κι ως...

Αυτός που σέρνει το χορό

Αυτός που σέρνει το χορό Αυτός που σέρνει το χορό θα τόνε τραγουδήσω, θα του ειπώ παινέματα, να τον ευχαριστήσω. Σένα το λέγω, σένα, σένα και άκου...

ΚΡΗΤΗ

Ποτέ μου δεν εζήλεψα

Ποτέ μου δεν εζήλεψα Ποτέ μου δεν εζήλεψα σ' αμπέλια σε περβόλια καλά περβόλια. Όσο ζηλεύω οι τσ' εδικούς όντε μονομεργιούνε περί του να 'ναι κι αδερφοί γή' όλο πρωτοξαδέρφια, γή...

Βαριά συρτά

Βαριά συρτά Αίσθημα που δεν ένιωσε αληθινή αγάπη είναι σαν το μωρό παιδί που κάνει πάντα λάθη. Νερό βαστάς και σου ζητώ και συ το χύνεις χάμε και δε μου σβήνεις...

Το τραγούδι του Μαζλούμ Αγά ή Μπαλουξή

Το τραγούδι του Μαζλούμ Αγά ή Μπαλουξη Όντε βασιλεύγει ο ήλιος κι ημέρα και βραδυάζει άντρας δεν εγεννήθηκε του Μπαλουξή να μοιάζει μόνο με το κεσίμι του...

ΑΓΑΠΗΜΕΝΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

ΠΟΝΤΟΣ

Ανάθεμα ανάθεμα

Ανάθεμα ανάθεμα Ανάθεμα ντο έταξες ανάθεμα ντο εδώκες σ’ έρημον το καρδόπο μου τρανόν σεβντάν εντόκες. Ανάθεμά σε νε κουτσίν ντο παλαλέσα είσαι αφήντς εμέν το παλικάρ’ και μαναχέσα κείσαι. Ανάθεμα τη μάνα...

Σουμέλα λεν την Παναγιά

Σουμέλα λεν την Παναγιά Σουμέλα λεν' την Παναγιά Σουμέλα λεν' και σέναν Θα προσκυνώ την παναγιά Κι έρχουμαι με τ'εσέναν. Εγώ μικρός προσκυνητής Πήγα σην Παναΐαν Και σα τρία τα χρόνια...

Για Τεσον Τη Σεβντα

Για Τεσον Τη Σεβντα Για τ’ εσόν-α την σεβντάν, πουλόπο μ’, αίμαν στάζ’ ας σ’ εμόν το καρδόπον Εματώθεν το πικρόν το στόμα μ’ να λες με το...

ΕΠΤΑΝΗΣΑ

Ο πικραμένος

Ο πικραμένος Θ΄ αρχίσω πικραμένος, θ΄ αρχίσω πικραμέ- θ΄ αρχίσω πικραμένος τα πάθη μου να ειπώ. Θ΄ αρχίσω πικραμένος τα πάθη μου να ειπώ για μια ξανθομαλλούσα, την...

Καλησπερίζω δυό αδελφές

Καλησπερίζω δυό αδελφές Καλησπερίζω δύο αδελφές, τεσσέρα μαύρα μάτια. Τα δύο τσι μικρότερης με κάμανε κομμάτια. Τα δύο τσι ,μικρότερης με κάμανε κομμάτια. Καλησπερούδια νάχουνε του Δράπανου...

Μέρμηγκας

Μέρμηγκας Πού πας καημένε Μέρμηγκα, καλέ μέρμηγκα, βρε που πας, βρε που πας κατακαημένε, με τ' αλέ - με τ' αλέτρι φορτωμένε. Μα εγώ έχω αμπέλια στη Βλαχιά,...

ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ

Έβγα ήλιε μ’ έβγα

Έβγα ήλιε μ' έβγα Έβγα ήλιε μ’ έβγα, έβγα ήλιε μ’ έβγα έβγα ήλιε μ’ έβγα, έβγα λιγουλάκι. Έβγα ήλιε μ’ έβγα, έβγα λιγουλάκι για να σιργιανίσουμε μες...

Άσπρη βαρκούλα

Άσπρη βαρκούλα Άσπρη βαρκούλα του ψαρά γιατί είσαι στολισμένη; -Με στόλισε η μάνα μου στη μαύρη γη με στέλνει. Μη με πλακώνεις ουρανέ, μη με σκεπάζεις χώμα γιατί εγώ τα νιάτα...

Το παπάκι

Το παπάκι Το παπάκι πάει, καλέ παπί το παπάκι πάει στην ποταμιά. Το παπάκι πάει στην ποταμιά, αχ να κρυφτεί μέσα στην καλαμιά. Χρυσός αϊτός, καλέ παπί χρυσός αϊτός επέρασε. Χρυσός...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ

Τιζ

0
Τιζ Κρούει οπίς τ' αρνόπο μου άμον ντο παρακαλώ 'κι επορώ να φέρ' ατέν ση στράταν ντο θέλω εγώ Εθαρρώ επάτεσα τη μαϊσίτσας το τραπέζ' ξάι το χάλι μ' 'κι τερεί και...

Το όνερον

0
Το όνερον Απόψ' είδα έναν όνερον μανίτσα μ' εχπαράγα σον ουρανόν επέτανα σα λίβια εταράγα Είδα πως έρθαν εμπροστά μ' τεσσάρ' νομάτ' άγγελοι είνας εκράτνεν το ψυόπο μ' και άλλος το μακέλλι Άλλος...

Το Τσιαμπασίν

0
Το Τσιαμπασίν Εκάεν και το Τσιαμπασίν κιεπέμναν τα τουβάρε γιάρ γιάρ αμάν κιεπέμναν τα τουβάρε ωχ ωχ αμάν. Κι ερούξαν σο γουρτάρεμαν τ'Όρτους τα παλικάρε γιάρ γιάρ αμάν κι ερούξαν...

Τρυγώνα

0
Τρυγώνα Ακεί πέρα σ' ορμανόπον η τρυγώνα η κορώνα έστεκεν και εποίνε ξύλα η τρυγώνα η κορώνα. Ο άντρας ατσ' έτον μυξέας η τρυγώνα η κορώνα τα ξύλα τσ' έταν οξέας η...

ΟΛΕΣ ΟΙ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ

Θα φέρω ξύλα ασ’ σο ραχίν

Θα φέρω ξύλα ασ' σο ραχίν Θα φέρω ξύλα ας σο ραχ̌ίν κι ας σην καρδι͜ά μ’ φωτίαν Σ’ έναν τόπον θα θέκ’ ατα και καίγω ούλι͜α μίαν Θα...

Μενεξέδες και ζουμπούλια

Μενεξέδες και ζουμπούλια Μενεξέδες και ζουμπούλια και θαλασσινά πουλιά αν τη δείτε την καλή μου χαιρετίσματα πολλά. Η κιθάρα μου να σπάσει και τα τέλια να κοπούν και τα χέρια που...

Έφυγε

Έφυγε Αχ, πώς ενοστάλγησα φως μου τον έρωτά σου και φανερώνω τη χαρά άμα βρεθώ κοντά σου. Στο μισεμό σου μην ξεχνάς να 'ρθεις να πεις το γεια σου αλλά και...

Πανώρια στέκει η λευτεριά

Πανώρια στέκει η λευτεριά Πανώρια στέκει η λευτεριά στον Ψηλορείτη απάνω και σωτηρά ανατολικά την Κύπρο σκλαβωμένη και καρτερεί και καρτερεί με την ψυχή στα δόντια πότε θα...

Γ’ εις κυνηγός

Γ' εις κυνηγός Γ' εις κυνηγός ανάτειλε οξ' από τσ' όξω χώρες - χανιώτικές μου βιόλες- σαράντα δυό σκουδιά 'σερνε κι ούλα μανιακομένα - τα ερημοκαϋμένα - τα εκατό ήσαν κουργελά και...

Κοιμήσου μέρα όμορφη

Κοιμήσου μέρα όμορφη Κοιμήσου μέρα όμορφη, νύχτα με τ΄αστρουλάκια μπαξέ μου με τα λούλουδα και με τα γιασεμάκια Κοιμήσου με τη ζάχαρη και ξύπνα με το μέλι και...

Άσπρο μου τριανταφυλλάκι

Άσπρο μου τριανταφυλλάκι Άσπρο μου τριανταφυλλάκι -βρε αμάν, ρέγομαι το χρώμα σου ζάχαρη και μέλι τρέχει -βρε αμάν, μέσα από τα κλώνια σου. Έλα- έλα σαν σου λέγω μη...

Ξένος θα πάη στην ξενιτειά

Ξένος θα πάη στην ξενιτειά Ξένος θα πάη στην ξενιτειά να κάμ' σαράντα μέρες, κι' η ξενιτειά τον πλάνεψε και κάμ' σαράντα χρόνια. Έπεσε και αρώστησε στου...

Μου ‘λεγες ότι μ’ αγαπάς

Μου 'λεγες ότι μ' αγαπάς Να δώσεις τέρμα στο σεβντά είχες καιρά μου θάρρος και ούτε που λογάριαζες πως έφευγα φαντάρος. Θυμήσου εκείνους τους καιρούς που ερχόσουνα κοντά μου κι έμπαινες...

Τη συντροφιά σας ρέγομαι

Τη συντροφιά σας ρέγομαι Τη συντροφιά σας ρέγομαι την αξιοτιμημένη την άξια και τη φρόνιμη και την μπεγιεντισμένη, ζηλεύγουσι τζη οι άρχοντες, ζηλεύγει ο κόσμος ούλος μα σας ζηλεύγει...