Πείτε μας τη γνώμη σας:

Τι τραγούδια σας αρέσει να ακούτε/χορεύετε περισσότερο;
 

ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ Η ΕΘΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ Εκτύπωση E-mail
16-Ιουλ-2010

Αποσπάσματα από διάλεξη του  Καλομοίρη στην Ακαδημία Αθηνών, στις 17 Μαϊου 1951.

 

[…] Θα ήθελα να εξετάσω το ζήτημα, γύρω από την «εθνικότητα» της τεχνικής μουσικής και το ιδιαίτερο χρώμα της, που πολλοί το αμφισβητούν. Υποστηρίζουν πως η μουσική  είναι μια τέχνη παγκόσμια, που δεν ξέρει φυλετικά όρια και εθνικούς διαχωρισμούς. Φαντάζονται  πως είναι ουτοπιστική κάθε προσπάθεια για τη δημιουργία ελληνικής εθνικής μουσικής, αφού μας ανοίγεται διάπλατος ο δρόμος της διεθνούς μουσικής παραγωγής.

 

Συγχέουν την, πράγματι, κοινή τεχνική μουσική πρόοδο με τη βαθύτερη ουσία της μουσικής αισθητικής, με την έμπνευση και γενικά την υπόσταση της μουσικής τέχνης, και καταλήγουνε στο συμπέρασμα πως η μουσική δημιουργία είναι μια τέχνη παγκόσμια, που τραβάει έναν δρόμο κοινό σε όλους τους πολιτισμένους λαούς.

 

Κατά τη γνώμη μου συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Από τον καιρό που μέσα από το σύθαμπο των χρόνων μπορούμε να παρακολουθήσουμε το ξετύλιγμα της τέχνης, βλέπουμε πως κάθε λαός έχει τη δική του μουσική έκφραση, τη δική του μουσική αισθητική. Γιατί η μουσική είναι η τέχνη που καθρεφτίζει, περισσότερο ίσως από κάθε άλλη αδελφή της τέχνη, την ψυχή ενός λαού.

 

Μας τραγουδάει τους πόνους, τις χαρές, τους θρύλους, τα όνειρα και τους πόθους ενός έθνους, από τους μικρούς καημούς, που ανθούνε σαν ταπεινά ανθάκια στις καρδιές των ανθρώπων, ως τα πιο υψηλά ιδανικά της φυλής. Άλλο αν το τραγούδι της αυτό, όταν το τραγουδάνε μεγαλοφάνταστοι ήρωες της τέχνης, σαν τον Μπετόβεν, ευρύνεται κι αγκαλιάζει την ανθρωπότητα ολόκληρη, όπως στον ασύγκριτο «Ύμνο της Χαράς» από την Ενάτη συμφωνία.

 

Το μόνο πραγματικά παγκόσμιο στοιχείο στη μουσική, που την κάνει, κατά τη γνώμη μου, από μια μεριά να υπερέχει κι από τη μεγάλη της αδελφή, την ποίηση, είναι πως τη νιώθει, ως ένα σημείο, όλος ο πολιτισμένος κόσμος χωρίς μετάφραση, ακόμη κι όταν μιλάει διαφορετική μουσική γλώσσα.

 

Κατορθώνει να μεταδίνει τα καρδιοχτύπια και τις χαρές του ενός λαού στον άλλο, και τους ενώνει ίσως περισσότερο από κάθε ειρηνιστική και εκπολιτιστική προσπάθεια. Ποιος από μας δεν αναπολεί, δεν ζει ψυχικά στην Ισπανία με τους χορούς της, με τις ολόθερμες κοπελιές, με τις πολύχρωμες μαντίλες και τα φλογερά μάτια, ακούγοντας μια αριστουργηματική σύνθεση του Αλμπενίζ, του Γρανάντος ή του Ντεφάλλα; Και ποιος δεν ενοστάλγησε τη ρωσική στέπα και δεν ένιωσε τον πόνο του χιλιοβασανισμένου ρώσου χωρικού ύστερα από τη μουσική ενός Μουσόρσκυ; Ή δεν ονειρεύτηκε τα νορβηγικά φιόρδ ύστερα από μια μελωδία του Γκριγκ;

 

[…] Ο ελληνικός λαός με πανάρχαιο και πανένδοξο, αλήθεια, πολιτισμό, που από διαφόρους ιστορικούς λόγους και εθνικές συμφορές εμποδίστηκε στην νεότερη ανάπτυξή του, δεν μπορεί βέβαια να καταταχθεί ούτε στα νεότερα χωρίς παρελθόν και δική τους καλλιτεχνική παράδοση πολιτισμένα έθνη, ούτε --ακόμη λιγότερο-- στους βάρβαρους κι απολίτιστους λαούς. Το τονικό του σύστημα και η όλη αισθητική μουσική του αντίληψη είναι τόσο διαφορετικά από τη γαλλική, τη γερμανική ή την ιταλική μουσική ατμόσφαιρα, ώστε να μην μπορεί η επίδρασή της ν’ ανακόψει τη φυσική ροή της μουσικής του.

 

Ο μόνος λόγος που θα μπορούσε κάπως να μας φοβερίσει είναι η ύπαρξη και σε μας ενός ιδιότυπου μουσικού πολιτισμού, όπως η βυζαντινή μας μουσική, που ίσως θα μπορούσε να εμποδίσει το ξετύλιγμα μιας σοβαρής και συγχρονισμένης εθνικής μουσικής. Ομολογώ  πως,  όταν αναλογιστεί κανείς την υπερβολική μας συντηρητικότητα και προσήλωση στις παραδόσεις, θα μπορούσε ίσως να διστάζει και να φοβάται. Νομίζω όμως πως οι δισταγμοί και οι φόβοι αυτοί δεν είναι δικαιολογημένοι. Ενώ στην Κίνα λ.χ. το άκουσμα μιας κλασικής ευρωπαϊκής συμφωνίας προκαλεί τη φρίκη των εντοπίων ακροατών, στην Ελλάδα το κοινό μας παρακολουθεί την ίδια μουσική με αγάπη και εξαιρετικό ενδιαφέρον, που μας δείχνει πόσο βαθιά έχει νιώσει την ανάγκη μιας εξελιγμένης μουσικής αρμονίας.

 

Έπειτα η βυζαντινή μας μουσική δεν είναι, όπως θέλουνε να την παρουσιάσουν μερικοί, κάτι το τόσο απόμερο και απόμακρο από την αισθητική αντίληψη της μουσικής των άλλων ευρωπαϊκών λαών. Είναι, όπως και πριν, ο ανατολικός κλάδος της πρωτόγονης χριστιανικής υμνωδίας, που σταμάτησε για πολλούς εθνολογικούς και ιστορικούς λόγους στη μονόφωνη φωνητική μουσική, ενώ ο άλλος κλάδος, ο δυτικός, προχώρησε και μας έδωσε τη σημερινή άνθηση της νεότερης μουσική τέχνης. Γι’ αυτό, πιστεύω πως η βυζαντινή μας μουσική όχι μόνο δεν θα σταθεί εμπόδιο στο θεμελίωμα μιας ελληνικής τεχνικής μουσικής με παγκόσμια  νόηση, αλλά πως, αντίθετα, η εκκλησιαστική μας υμνωδία και οι πλουσιότατοι τρόποι της θα βοηθήσουνε σημαντικά την άνθηση μιας νέας ελληνικής τέχνης των ήχων. Νομίζω μάλιστα πως, σε πολλά σημεία, η δική μας προσπάθεια για μουσική αναγέννηση βρίσκεται σε καλύτερες συνθήκες από άλλους λαούς, σαν τους Ισπανούς ή τους Ούγγρους, που τώρα τελευταία σχηματίζουν μια δική τους εθνική γλώσσα.

 

Έχομε λαϊκή μουσική και ποίηση εξαιρετικού πλούτου και πλαστικής ομορφιάς. Από τα βουνά της Μακεδονίας ως της Κρήτης τ’ ακρογιάλια, και από της Κέρκυρας τα γαλανά νερά ως τα διαμαντόσπαρτα νησιά του Αιγαίου, όπου  Ελλάδα κι ελληνισμός, το ελληνικό λαϊκό τραγούδι αντηχεί παντού, πότε χαρούμενο, πότε, πιο συχνά, παθητικό, πάντα όμως ευγενικό, λιτό, ιδιότυπο. Είναι ο αντίλαλος του πόνου, της ελπίδας, της χαράς, της εθνικής ψυχής. Η λαϊκή μας οργανολογία, πλουσιότατη, με την κρητική λύρα, το ζουρνά, το μπουζούκι, τη φλογέρα, τον ταμπουρά και με άλλα όργανα που τα δανείστηκε από τη Δύση ή την Ανατολή, όπως το σαντούρι, το κανόνι, το κλαρίνο, το βιολί, το μαντολίνο, η κιθάρα, παρουσιάζει όλες τις δυνατότητες που μπορούμε να ζητήσουμε από τη μουσική ενός λαού.

 

Ο ρυθμικός της πλούτος εξαιρετικός. Μαζί με τους συνηθισμένους ρυθμούς της ευρωπαϊκής μουσικής έχουμε ρυθμούς πρωτότυπους, όπως τα 7/4 των συρτών μας χορών, τα 5/4 των τσακώνικων και τον ιδιότυπο εννεάσημο ρυθμό. Έχουμε τον ελεύθερο ρυθμό των τραγουδιών της Ηπείρου, γεμάτο πάθος και ηρωισμό, τους γοργούς λεβέντικους ρυθμούς των χορών της Κρήτης και της Δωδεκανήσου, τα τραγούδια τα γεμάτα από το φως του γαλανού ουρανού και τη διαφάνεια των ολόδροσων νερών της.

 

Πάνω όμως και πέρα από όλα αυτά έχουμε τις εθνικές και τις λαϊκές μας παραδόσεις, τους θρύλους, τα παραμύθια μας, όλη την ποίηση του ελληνισμού και την ιστορία του, έχομε τη μαγευτική ελληνική φύση, τ’ ακρογιάλια μας, τα κορφοβούνια, τους λόγγους και τις ρεματιές μας. Όλα αυτά, όταν μιλήσουνε στην ψυχή ενός αληθινού τεχνίτη, θα του χαρίσουνε τη θεία έμπνευση που γεννά τ’ αληθινά και μεγάλα έργα.

 

[…] Ας θυμηθούμε τα μεγάλα λόγια του Σολωμού: «Κλείσε μέσα στην ψυχή σου την Ελλάδα και θα αισθανθείς κάθε μεγαλείο».

 

 www.kalomiris.org

 

Σύνολο τραγουδιών

  • Μέχρι στιγμής έχουμε 1203 τραγούδια.
Module by Spiral

Προτείνουμε:


Icons Painter